— Bishal Lohane को दृष्टिकोणबाट
म फिल्म बनाउँदा केवल कथा भन्न चाहन्नँ। म चाहन्छु—मेरो सिर्जनाले दर्शकलाई केही सोच्न बाध्य बनाओस्।
कहिलेकाहीँ एउटा कथा मनोरञ्जनका लागि हुन्छ, कहिलेकाहीँ एउटा कथा मानिसको मनमा प्रश्न जन्माउनका लागि।
“छुवाछुत” मेरो लागि त्यस्तै एउटा सिर्जना हो।
यो म्युजिक भिडियोमार्फत मैले हाम्रो समाजमा अझै पनि रहेको जातीय विभेद, छुवाछुत र सामाजिक असमानताको विषयलाई उठाउने प्रयास गरेको थिएँ।
यो प्रोजेक्ट 17 September 2021 मा सार्वजनिक भएको थियो।
किन छुवाछुत?
हामी आफूलाई आधुनिक समाज भन्छौँ। विज्ञान र प्रविधिमा अगाडि बढिरहेका छौँ। संसार डिजिटल युगमा प्रवेश गरिसकेको छ।
तर एउटा प्रश्नले मलाई सधैँ सोच्न बाध्य बनाउँछ—
के हाम्रो सोच पनि त्यति नै अगाडि बढेको छ?
मानिसलाई जन्मकै आधारमा ठूलो र सानो मान्ने सोच अझै हाम्रो समाजका विभिन्न तहमा देखिन्छ।
कसैलाई छोइयो भने अपवित्र हुने, कसैसँग बसेर खान नमिल्ने, कसैलाई जातका कारण हेपिने वा सामाजिक रूपमा टाढा राखिने मानसिकता अन्ततः मानिसले मानिसलाई नै विभाजन गरेको अवस्था हो।
मलाई लाग्छ—
मानिसको जन्मले उसको मानव मूल्य निर्धारण गर्नु हुँदैन।
यही भावनाबाट “छुवाछुत” को अवधारणा मेरो लागि अझ अर्थपूर्ण बन्यो।
मेरो लागि यो केवल एउटा म्युजिक भिडियो थिएन
“छुवाछुत” लाई म केवल एउटा Nepali Lok Dohori Music Video को रूपमा हेर्दिनँ।
मेरो लागि यो एउटा Social Awareness Project थियो।
गीत संगीतको आफ्नै शक्ति हुन्छ। एउटा गीत हजारौँ मानिससम्म पुग्न सक्छ। त्यसमा कथा र दृश्य जोडिएपछि त्यसले दर्शकको भावनामा अझ गहिरो प्रभाव पार्न सक्छ।
त्यसैले मैले निर्देशन गर्दा एउटा कुरालाई प्राथमिकता दिएको थिएँ—
गीत सुनाउने मात्र होइन, गीतको भावनालाई दृश्यमा अनुभूति गराउने।
जातीय विभेदबारे भाषण गर्नु सजिलो छ। तर त्यसको पीडा पात्र, सम्बन्ध र घटनामार्फत दर्शकलाई महसुस गराउनु अझ महत्वपूर्ण हुन्छ।
मेरो निर्देशनमा मानवताको कथा
यस भिडियोमा उच्च जात र निम्न जातबीचको सामाजिक विभाजनलाई मुख्य विषय बनाइएको छ।
तर मेरो उद्देश्य कुनै एउटा जातलाई दोषी देखाउनु थिएन।
मेरो प्रश्न अझ ठूलो थियो—
“हामीले बनाएको जातीय पर्खालले अन्ततः कसलाई चोट पुर्याइरहेको छ?”
जब मानिसलाई उसको जातका कारण स्वीकार वा अस्वीकार गरिन्छ, त्यहाँ केवल एउटा व्यक्ति पीडित हुँदैन।
त्यसले परिवारलाई असर गर्छ।
सम्बन्धलाई असर गर्छ।
समाजलाई असर गर्छ।
र अन्ततः हाम्रो मानवतालाई नै कमजोर बनाउँछ।
त्यसैले “छुवाछुत” मार्फत मैले विभेदको समस्याभन्दा माथि उठेर मानवता र समानताको आवश्यकतालाई प्रस्तुत गर्न खोजेको थिएँ।
Director र Editor को रूपमा मेरो अनुभव
यस प्रोजेक्टमा मैले Direction र Edit दुवैको जिम्मेवारी सम्हालेँ।
मेरो लागि निर्देशन भनेको कलाकारलाई क्यामेराको अगाडि अभिनय गराउनु मात्र होइन।
निर्देशन भनेको—
कथा बुझ्नु, पात्रको मन बुझ्नु, दृश्यको भावना बुझ्नु र त्यो भावनालाई दर्शकसम्म पुर्याउनु हो।
त्यसैगरी सम्पादन मेरो लागि केवल दृश्यहरू काटेर जोड्ने प्रक्रिया होइन।
कुन दृश्य कति समय बस्ने?
कुन क्षणमा दर्शकलाई पात्रको पीडा महसुस गराउने?
कुन दृश्यपछि अर्को दृश्य आउँदा भावनात्मक प्रभाव बढ्छ?
यी सबै कुराले कथाको अनुभव परिवर्तन गर्छ।
“CHHUWACHHUT” सम्पादन गर्दा मैले यही भावनात्मक प्रवाहलाई कायम राख्ने प्रयास गरेको थिएँ।
जातभन्दा ठूलो मानवता
म व्यक्तिगत रूपमा एउटा कुरामा विश्वास गर्छु—
हामीले मानिसलाई उसको जातभन्दा पहिले मानिसको रूपमा हेर्न सिक्नुपर्छ।
कसैको जन्म कहाँ भयो?
उसको परिवार कुन जातको हो?
उसको सामाजिक हैसियत के हो?
यी कुराले उसको मानव मूल्य निर्धारण गर्दैनन्।
एउटा मानिसको वास्तविक परिचय उसको व्यवहार, चरित्र, कर्म र मानवताले निर्धारण गर्नुपर्छ।
“CHHUWACHHUT” बनाउँदा मेरो मनमा यही विचार थियो।
संगीत र सिनेमाको शक्ति
यो प्रोजेक्टमा Arjun Panta, Arpan Pariyar र Bishnu Pariyarको स्वरले गीतलाई जीवन दिएको छ।
Lyrics/Music: Arjun Panta
Arranger: Yam Thapa Magar
संगीतले भावनालाई बोकेको थियो र हामीले त्यस भावनालाई दृश्य भाषामा रूपान्तरण गर्ने प्रयास गर्यौँ।
Cinematographer Suresh Raj Regmi ले दृश्यलाई क्यामेरामार्फत प्रस्तुत गर्न महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभयो।
कलाकारहरू Arjun, Arpan, Bikash, Ritika, Sujita, Pabi र Amrit ले कथालाई पर्दामा जीवन्त बनाउने प्रयास गर्नुभयो।
यसरी एउटा सिर्जना कहिल्यै एउटै व्यक्तिको मात्र हुँदैन।
यो धेरै मानिसको सामूहिक मेहनत, विश्वास र सिर्जनात्मक यात्राको परिणाम हो।
Pratiphal Films र Ahuri Entertainment
यस प्रोजेक्टको पोस्ट-प्रोडक्सनमा Ahuri Entertainment / Pratiphal Films, Parbat Kusma को पनि महत्वपूर्ण भूमिका रह्यो।
मेरो फिल्म निर्माण यात्रामा Pratiphal Films केवल एउटा नाम होइन।
यो मेरो सिर्जनात्मक यात्रालाई निरन्तरता दिने एउटा माध्यम हो।
म नेपाली समाज, नेपाली संस्कृति र यहाँका वास्तविक कथाहरूलाई विभिन्न माध्यमबाट प्रस्तुत गर्न चाहन्छु।
“छुवाछुत” पनि त्यही यात्राको एउटा हिस्सा हो।
17 September 2021 — एउटा सन्देश सार्वजनिक भएको दिन
17 September 2021 मा “छुवाछुत” सार्वजनिक भयो।
त्यो दिन मेरो लागि एउटा भिडियो सार्वजनिक भएको दिन मात्र थिएन।
यो एउटा विचार सार्वजनिक भएको दिन पनि थियो।
मलाई थाहा थियो—एउटा म्युजिक भिडियोले मात्र शताब्दीयौँदेखि रहेको सामाजिक सोच परिवर्तन गर्न सक्दैन।
तर परिवर्तन सधैँ एउटा ठूलो कदमबाट सुरु हुनुपर्छ भन्ने पनि छैन।
कहिलेकाहीँ परिवर्तन एउटा प्रश्नबाट सुरु हुन्छ।
एउटा गीतबाट सुरु हुन्छ।
एउटा कथाबाट सुरु हुन्छ।
एउटा दृश्यबाट सुरु हुन्छ।
र सबैभन्दा महत्वपूर्ण—
एउटा मानिसको सोच परिवर्तनबाट सुरु हुन्छ।
मैले दर्शकलाई के भन्न खोजेको थिएँ?
यदि मैले “CHHUWACHHUT” मार्फत एउटा मात्र सन्देश दिनुपर्यो भने त्यो यस्तो हुनेछ:
हामी फरक हुन सक्छौँ, तर हामी एकअर्काभन्दा कम वा बढी मानव होइनौँ।
जातले हामीलाई विभाजन गर्न सक्छ।
तर मानवताले हामीलाई जोड्न सक्छ।
समाजले पर्खाल बनाउन सक्छ।
तर भाइचाराले ती पर्खाल भत्काउन सक्छ।
त्यसैले मेरो विश्वास छ—
विभेद होइन, समानता।
घृणा होइन, मानवता।
दूरी होइन, भाइचारा।
छुवाछुत मेरो यात्रामा
फिल्ममेकरको रूपमा म अझै सिकिरहेको छु।
हरेक प्रोजेक्टले मलाई केही नयाँ सिकाउँछ।
हरेक कथा अर्को कथाको लागि अनुभव बन्छ।
“CHHUWACHHUT” ले मलाई फेरि एउटा कुरा सम्झायो—
सिनेमा वा भिडियो केवल मनोरञ्जनको माध्यम होइन; यो समाजसँग संवाद गर्ने माध्यम पनि हो।
हामीले क्यामेरामार्फत के देखाउँछौँ भन्ने मात्र महत्वपूर्ण हुँदैन।
हामीले दर्शकलाई के सोच्न बाध्य बनाउँछौँ भन्ने अझ महत्वपूर्ण हुन्छ।
त्यसैले “CHHUWACHHUT” मेरो लागि केवल एउटा म्युजिक भिडियो होइन।
यो हाम्रो समाजलाई ऐनामा हेर्ने मेरो एउटा सानो प्रयास हो।
यदि यो भिडियो हेरेपछि एक जना मानिसले मात्र पनि कसैलाई जातका आधारमा हेप्नु हुँदैन भनेर सोच्यो भने, मेरो लागि यो सिर्जना सफल भएको महसुस हुन्छ।
अन्तिम कुरा
.jpg)
आज पनि म विश्वास गर्छु—
मानिसको सबैभन्दा ठूलो जात मानवता हो।
हामीले एकअर्कालाई नाम, जात, वर्ग र सामाजिक हैसियतबाट होइन, मानिसको रूपमा स्वीकार गर्न सिक्नुपर्छ।
किनकि अन्ततः हामी सबैको रगत रातो छ, सबैको आँसु नुनिलो छ र सबैको जीवनमा प्रेम, सम्मान र अपनत्वको आवश्यकता छ।
“CHHUWACHHUT” मार्फत मैले त्यही सरल तर गहिरो सत्यलाई व्यक्त गर्न खोजेको थिएँ।
हामी सबै एक हौँ।
भेदभाव होइन—भाइचारा।
CHHUWACHHUT — Official Credits
Title: CHHUWACHHUT
Release Date: 17 September 2021
Genre: Social Awareness / Musical / Cultural / Social Drama
Theme: Caste System, Caste Discrimination, Untouchability, Equality, Humanity & Brotherhood
Vocal: Arjun Panta / Arpan Pariyar / Bishnu Pariyar
Lyrics/Music: Arjun Panta
Arranger: Yam Thapa Magar
Cinematographer: Suresh Raj Regmi
Direction/Edit: Bishal Lohane
Cast: Arjun / Arpan / Bikash / Ritika / Sujita / Pabi / Amrit
Studio: Lekali Recording Studio / Pun Digital Recording Studio
Audio/Video: New Anjana Digital Media Pvt. Ltd.
Post-production: Aahuri Entertainment / Pratiphal Films
Production Base: Parbat, Kusma, Nepal
